Podstawy Linux #6: Wyszukiwanie, edytory i pomoc

Na serwerze ciągle szukasz plików, edytujesz konfiguracje i sprawdzasz dokumentację. Ta lekcja pokazuje jak to robić sprawnie.

Wyszukiwanie plików

find — szukaj pliku po nazwie lub właściwościach

find /etc -name "nginx.conf"               # szukaj po nazwie
find /var/log -name "*.log"                 # wszystkie pliki .log
find /home -type d -name "backup*"          # tylko katalogi
find / -type f -size +100M                  # pliki większe niż 100 MB
find /tmp -type f -mtime +7                 # pliki starsze niż 7 dni

📋 Scenariusz: Znajdź duże pliki logów

find /var/log -name "*.log" -size +50M

Przydatne gdy kończy się miejsce na dysku.

grep — szukaj tekstu w plikach

grep "error" /var/log/syslog                  # szukaj słowa "error"
grep -i "error" /var/log/syslog               # bez rozróżniania wielkości liter
grep -r "listen 80" /etc/nginx/               # szukaj rekurencyjnie w katalogu
grep -n "server_name" /etc/nginx/nginx.conf   # pokaż numery linii
grep -c "404" /var/log/nginx/access.log       # policz wystąpienia

📋 Scenariusz: Ile błędów 500 w logach Nginx?

grep -c ' 500 ' /var/log/nginx/access.log

Łączenie find z grep

find /etc -name "*.conf" -exec grep -l "ssl" {} \;

Znajdź wszystkie pliki .conf zawierające słowo “ssl”.

• {} — w to miejsce find wstawia znalezioną ścieżkę pliku
• \; — oznacza koniec komendy po -exec

locate — błyskawiczne wyszukiwanie

sudo apt install mlocate    # instalacja (jednorazowo)
sudo updatedb                # aktualizacja bazy
locate nginx.conf            # natychmiastowe wyszukiwanie

💡 Podpowiedź

locate jest dużo szybszy od find, ale baza wymaga aktualizacji (updatedb). Używaj find gdy potrzebujesz aktualnych wyników.

Edytory tekstu

Na serwerze edytujesz pliki bezpośrednio w terminalu. Dwa główne edytory:

nano — prosty edytor (zalecany na start)

nano /etc/nginx/nginx.conf

Kluczowe skróty (widoczne na dole ekranu): – CTRL+O → zapisz (potwierdź Enterem) – CTRL+X → wyjdź – CTRL+W → szukaj – CTRL+K → wytnij linię – CTRL+U → wklej linię – CTRL+G → pomoc

📋 Scenariusz: Edycja konfiguracji SSH

sudo nano /etc/ssh/sshd_config

Zmień ustawienie, CTRL+O żeby zapisać, CTRL+X żeby wyjść.

vim — zaawansowany edytor

Vim jest zainstalowany prawie na każdym serwerze. Ma dwa tryby — to główna różnica od nano.

vim plik.txt

Tryb normalny (domyślny po otwarciu): – i → przejdź do trybu wstawiania (INSERT) – dd → usuń linię – yy → skopiuj linię – p → wklej – u → cofnij – /słowo → szukaj

Tryb wstawiania (widoczne -- INSERT -- na dole): – Pisz normalnie – Esc → powrót do trybu normalnego

Zapisywanie i wychodzenie (w trybie normalnym): – :w → zapisz – :q → wyjdź – :wq → zapisz i wyjdź – :q! → wyjdź bez zapisywania

💡 Podpowiedź

Jeśli “utkniesz” w vim — naciśnij Esc, potem wpisz :q! i Enter. To zawsze Cię wydostanie.

Uzyskiwanie pomocy

man — pełna instrukcja komendy

man ls          # instrukcja ls
man ssh         # instrukcja SSH

Nawigacja jak w less: spacja, b, q, /.

--help — szybka pomoc

ls --help
docker --help

Inne narzędzia pomocy

whatis ls            # jednozdaniowy opis
apropos "copy file"  # szukaj komendy po opisie
type ls              # co to za komenda (alias? program?)
which nginx          # gdzie zainstalowany jest program

📋 Scenariusz: Nie pamiętam jak się kompresuje pliki

apropos compress

Wyświetli listę komend związanych z kompresją (tar, gzip, zip…).

Podsumowanie