Podstawy Docker #1: Czym jest Docker i po co Ci to?

Zanim zainstalujesz Dockera i zaczniesz wpisywać komendy, musisz zrozumieć co to jest i dlaczego wszyscy tego używają. Ten artykuł to Twój punkt startowy — bez niego reszta serii nie będzie miała sensu.

Problem: „u mnie działa”

Wyobraź sobie sytuację: instalujesz n8n na swoim serwerze. Potrzebujesz Node.js w odpowiedniej wersji, kilku bibliotek systemowych, odpowiednich uprawnień. Wszystko działa. Potem chcesz przenieść to na inny serwer — i nagle nic nie działa, bo tam jest inna wersja Node.js, brakuje biblioteki, albo coś koliduje z inną aplikacją.

Docker rozwiązuje ten problem. Pakujesz aplikację razem ze wszystkim czego potrzebuje do jednego pudełka (kontenera) — i to pudełko działa identycznie na każdym serwerze.

Co to jest Docker?

Docker to narzędzie do konteneryzacji — pozwala uruchamiać aplikacje w izolowanych, lekkich pudełkach zwanych kontenerami.

Każdy kontener:

• Ma własny system plików, biblioteki i konfigurację
• Jest odizolowany od reszty systemu i innych kontenerów
• Działa identycznie wszędzie — na Twoim serwerze, u kolegi, w chmurze
• Uruchamia się w sekundy (nie w minuty jak maszyna wirtualna)

Kontener vs maszyna wirtualna

To najczęstsze pytanie początkujących. Różnica jest fundamentalna:

Maszyna wirtualna (VM)

Maszyna wirtualna to cały komputer w komputerze — ma własny system operacyjny, własne jądro, własną pamięć. To jakbyś postawił drugi komputer wewnątrz swojego serwera.

Kontener Docker

Kontener to lekkie pudełko z aplikacją — współdzieli jądro systemu (kernel) z hostem, ale ma własne pliki, biblioteki i konfigurację. Nie potrzebuje osobnego systemu operacyjnego.

💡 Czym jest jądro systemu (kernel)?

Jądro to najgłębsza warstwa systemu operacyjnego — zarządza sprzętem i zasobami (pamięcią, procesorem, dyskiem). Kontener korzysta z jądra Twojego serwera zamiast mieć własne — dlatego jest taki lekki i szybki.

Analogia: dom vs mieszkanie

• Maszyna wirtualna = osobny dom — ma własne fundamenty, ściany, dach, instalację wod-kan. Kosztowny, ale w pełni niezależny
• Kontener = mieszkanie w bloku — ma własne ściany i drzwi (izolacja), ale dzieli fundamenty, dach i instalacje z innymi mieszkaniami. Lekki, szybki, tani

Obraz vs kontener

To kluczowe rozróżnienie, które będziesz stosować codziennie:

Obraz (image)

Obraz to przepis / szablon. Zawiera:

• System operacyjny (np. Ubuntu, Alpine)
• Zainstalowane programy (np. Node.js, Caddy)
• Pliki konfiguracyjne
• Instrukcje jak uruchomić aplikację

Obraz jest niezmienny — raz zbudowany, nie modyfikujesz go.

Kontener (container)

Kontener to uruchomiony obraz — jak gotowe danie z przepisu. Możesz:

• Uruchomić wiele kontenerów z jednego obrazu
• Każdy kontener działa niezależnie
• Kontener można zatrzymać, usunąć, uruchomić ponownie

💡 Analogia

Obraz = przepis na ciasto, kontener = upieczone ciasto. Z jednego przepisu możesz upiec wiele ciast — każde jest niezależne.

Docker Hub — sklep z obrazami

Docker Hub (hub.docker.com) to repozytorium gotowych obrazów. Znajdziesz tam tysiące aplikacji gotowych do uruchomienia jedną komendą:

• caddy — serwer webowy z automatycznym HTTPS
• postgres — baza danych PostgreSQL
• n8nio/n8n — automatyzacje n8n
• redis — cache/baza klucz-wartość

💡 Obrazy oficjalne vs community

Obrazy oficjalne (oznaczone „Docker Official Image”) są utrzymywane przez Docker lub twórców oprogramowania. Preferuj je nad obrazami community — są bezpieczniejsze i regularnie aktualizowane.

Zamiast ręcznie instalować Caddy (pobieranie, konfiguracja, zależności), po prostu uruchamiasz:

docker run -d -p 80:80 caddy

Jedna komenda — i masz działający serwer webowy.

Kiedy używać Dockera?

Docker to świetny wybór gdy:

• Stawiasz aplikacje na serwerze — n8n, Nextcloud, Gitea, bazy danych
• Chcesz łatwych aktualizacji — nowa wersja = nowy obraz, wymiana jedną komendą
• Potrzebujesz izolacji — każda aplikacja w swoim pudełku, nie kolidują ze sobą
• Chcesz powtarzalności — ten sam plik docker-compose.yml działa na każdym serwerze

Docker nie jest potrzebny gdy:

• Uruchamiasz prostą komendę jednorazowo
• Potrzebujesz pełnego dostępu do hardware (np. sterowniki GPU — choć Docker to wspiera, jest trudniejsze)
• Masz jedną prostą aplikację i nie planujesz niczego więcej

Podsumowanie

Zapamiętaj te 5 rzeczy:

1. Docker = narzędzie do uruchamiania aplikacji w izolowanych kontenerach
2. Kontener ≠ maszyna wirtualna — jest lżejszy, szybszy, współdzieli jądro systemu
3. Obraz = szablon/przepis (niezmienny), kontener = uruchomiony obraz
4. Docker Hub = repozytorium gotowych obrazów do pobrania
5. Docker rozwiązuje problem „u mnie działa” — aplikacja w kontenerze działa identycznie wszędzie

📚 Podstawy Docker — przewodnik

Następny artykuł → Podstawy Docker #2: Instalacja Docker i Docker Compose